Weblog

Informatiesheet voor PvdA-fractie Gemeenteraad Amsterdam

15 december 2011 | Algemeen vanuit Hiv Vereniging Nederland | Reageren uitgeschakeld

Ondersteuning mensen met hiv door vrijwilligers van  Hiv Vereniging Nederland in Amsterdam

Het vrijwilligersproject van Hiv Vereniging Nederland (HVN) in Amsterdam zal moeten stoppen indien de subsidie van de gemeente Amsterdam gaat wegvallen.Veel personen met hiv in Amsterdam hebben ondersteuning en ontmoeting met gelijkgestemden hard nodig. Leven met hiv is een belastende medische, psychosociale en maatschappelijke aandoening. Veel mensen met hiv hebben psychische problemen (circa 50% heeft depressie, blijkt uit onderzoeken). Het maatschappelijk stigma is groot (tientallen procenten rapporteren stigma in meerdere sociale situaties, blijkt uit Nederlands onderzoek). De medische belasting is ook groot: het is een seksueel overdraagbare ziekte, de behandeltherapie behoeft strikte therapietrouw en controle. Verder treden op relatief jonge leeftijd meerdere aandoeningen op (comorbiditeit) zoals osteoporose, oncologische klachten, geheugenproblemen, hypertensie.

HVN heeft ongeveer 200 vrijwilligers, waarvan er circa 120 in Amsterdam wonen en actief zijn. Zij bieden ondersteuning aan een diverse groepen mensen met hiv. Het Servicepunt (team bestaande uit vrijwilligers met hiv) voert jaarlijks alleen al 3500 gesprekken (en beantwoordt vragen) met mensen met hiv (waarvan de helft uit Amsterdam). Daarnaast hebben de zogenaamde doelgroep secties *) ongeveer 5000 contactmomenten met mensen met hiv, waarvan circa 3000 Amsterdammers met hiv. Denk aan ontmoetingsmomenten in allerlei vormen (o.a. lunchen, diners, weekeinden, tea-dance, café middag, speed dating), informatieavonden (over allerlei medische en maatschappelijke onderwerpen) en intensieve ondersteuning (o.a. gespreksgroepen, 1 op 1 begeleiding en face to face gesprekken).

HVN ondersteunt deze vrijwilligers met 1 professionele fte., voor selectie, training en begeleiding. Het bereik van deze vrijwilligers is groot. Deze goedkope en effectieve steun, geleverd door HVN, is om die reden ook  raadzaam om in stand te houden.

Het bereik van deze vrijwillige inzet is dus groot.  Dat  zal allemaal wegvallen. Te verwachten is een enorme achteruitgang in de opvang voor mensen met hiv, met meer psychosociale problemen en isolement als gevolg. Een verslechtering van het persoonlijk welbevinden, waardoor de ziektelast (waaronder de psychosociale en maatschappelijke aspecten) sterk zal toenemen. Te verwachten is dat de druk op de WMO, AWBZ en GGZ daardoor sterk zal stijgen. Dit hele project van HVN kost de gemeente Amsterdam jaarlijks slechts 100.000 euro. Zeer kosteneffectief. Als gevolg van het stopzetten zal een veelheid aan kosten gemaakt worden door professionele zorg- en hulpverleners en binnen andere financiële regelingen.

Tenslotte. Het gaat hier om mensen met een infectie ziekte, die – mits goed behandeld en goed ondersteund – vrijwel geen gevaar opleveren voor de algemene volksgezondheid. Het wegvallen van het opvang door de vrijwilligers HVN zou tot een escalatie van de soa en hiv verspreiding kunnen leiden.

*) zoals Poz&Proud voor homomannen, Positve kids voor gezinnen, The Young ones voor Tieners, Jong positief voor jongeren, Positivo voor migranten, Aids Memorial Day voor nabestaanden, Veteranen voor lang levenden met hiv, Vrouwengroep.

Contouren reorganisatie steeds duidelijker

29 november 2011 | Algemeen vanuit Hiv Vereniging Nederland | Reageren uitgeschakeld

Update over de stand van zaken – eind november 2011

Beste vrijwilligers en leden van HVN,

Al eerder ontvingen jullie een bericht over de bezuinigingen die HVN zal moeten verwerken. Op de Algemene Leden Vergadering van 12 november 2011 is nader uiteengezet hoe we dat gaan aanpakken. Daarbij is gesproken over 2 scenario’s, aangezien we nog uitsluitsel moesten krijgen van de gemeente Amsterdam. Eén scenario hield rekening met een gedeeltelijke toekenning en één scenario hield rekening met een gehele afwijzing.

In een mondeling gesprek op 22 november 2011 is ons door de beleidsbeslissers van de gemeente Amsterdam medegedeeld dat de subsidierelatie met HVN per 1 januari 2012 geheel gaat stoppen (toelichting hieronder). Daarmee wordt het meest negatieve scenario nu ook de werkelijkheid. Mogelijk komt er nog een zeer bescheiden afbouwregeling, maar die moet nog bedongen worden en zal van heel korte duur zijn.

Dit alles betekent dat de bezuinigingsnoodzaak voor de komende 2 jaar komt op:

• Structureel Personele kosten minus 100.000 Euro per jaar
• Structureel Vaste kosten minus 75.000 Euro per jaar
• Structureel Activiteiten kosten minus 75.000 Euro per jaar

Dat zijn enorme bedragen en moeten we ook in een vroeg stadium halen. Samen met het bestuur zal ik de komende weken nadere stappen vaststellen om de bezuinigingen zo spoedig mogelijk te behalen. Overal waar we vanaf 2012 al kosten kunnen besparen moeten we aangrijpen. De personele consequenties zijn al gecommuniceerd. Deze blijven van kracht. Voor de kerst zullen we de sectie- en regiocoördinatoren laten weten welk budget we kunnen reserveren in 2012 en hoe we zo snel mogelijk gaan toewerken naar een sterke vermindering van de vaste kosten (pand, kantoor, etc.).

Toelichting
De gemeente Amsterdam liet ons weten dat binnen de nieuwe regeling 1,2 miljoen Euro beschikbaar is en er voor 4,4 miljoen Euro is aangevraagd. 70% van de aanvragen is afgewezen. Alleen projecten die zich exclusief richten op dementie, zware psychiatrische problematiek, zware schuldenlast van burgers en personen die het huis niet meer uit komen (mobiliteit of psychisch) hebben voorrang gekregen. De gemeente wil voor deze groepen een extra inspanning doen. Daarmee waren de projectgelden vergeven. Andere burgers moeten elkaar helpen, zonder extra steun van de gemeente (met dezelfde motivatie stopt de gehele financiering van buddyproject van Schorer). HVN kan nog bezwaar aantekenen, dat zullen we doen, maar het lijkt heel lastig te worden.

Buiten deze afwijzing om loopt een bescheiden subsidierelatie van de afdeling Amsterdam HVN met de gemeente Amsterdam (bij een andere bestuurslaag). Over die aanvraag moeten we nog bericht ontvangen.

Met vriendelijke groet, namens het bestuur,

Robert Witlox, directeur

Bezuinigingen dwingen tot reorganisatie

29 november 2011 | Algemeen vanuit Hiv Vereniging Nederland | Reageren uitgeschakeld

Half oktober 2011 heeft de Hiv Vereniging Nederland haar leden geïnformeerd over de consequenties van aangekondigde bezuinigingen.

Beste vrijwilliger en leden van Hiv Vereniging Nederland,

Deze zomer werd duidelijk dat Hiv Vereniging Nederland (HVN) met een teruggang van structurele subsidiegelden te maken krijgt. Tegen één van de bezuinigingen (die op de patiëntenverenigingen) demonstreerde HVN op 19 september in Den Haag. Die bezuiniging gaat door, bleek na de behandeling van de miljoenennota. Daarnaast volgen er nog een aantal andere bezuinigingen (RIVM en waarschijnlijk stad Amsterdam).

Binnen de vereniging wordt hierover met zorg gesproken. Het bestuur heeft inmiddels eerste stappen gezet om te anticiperen op de verminderde structurele inkomsten. Met deze mail willen we je daarover informeren. Het gaat ook om personele consequenties, die we – in goed overleg met betrokkenen – nu bekend maken. We nodigen je nogmaals uit voor de ALV van 12 november. Aldaar hebben we tijd voor je vragen, opmerkingen en meedenken over dit alles. We zullen dan ook een nadere toelichting geven.

De omvang van minder inkomsten
HVN zal in de toekomst minder structurele subsidie en andere inkomsten ontvangen. In 2012, 2013 en 2014 zullen onze inkomsten gaan afnemen, in totaal oplopend tot minimaal circa 25% van ons huidige budget.

Dat betekent we in de periode 2012 tot 2014 moeten gaan bezuinigingen. Als we dat niet doen, gaan we in die jaren – en natuurlijk ook daarna – jaarlijks ‘in het rood’. Bij niet ingrijpen zijn we snel door onze beperkte algemene reserves heen. Dat zou het einde van HVN inhouden.

Van de stad Amsterdam krijgen we uiterlijk in december hun beschikking over onze subsidieaanvraag voor 2012. Uitgaande van een positieve en een negatieve beschikking (2 scenario’s) leidt dat tot een bezuinigingsdoel van respectievelijk € 200.000 tot € 250.000 structureel per jaar. Dat is veel. Dat redden we niet met hier en daar zuinig aan doen (de kaasschaaf-methode).

Er zullen dan ook ingrijpende en moeilijke keuzes worden gemaakt. We zullen minder activiteiten uitvoeren of we moeten zelfs helemaal stoppen met activiteiten. We gaan ook taken anders organiseren. Het gaat om een reorganisatie. Gelukkig zien we ook mogelijkheden om een goede patiëntenvereniging overeind te houden, al zullen we in omvang en in kwaliteit een veer moeten laten.

Als eerste stap heeft het bestuur: een aantal uitgangspunten geformuleerd; bezuinigingsdoelen aangewezen; de directeur de opdracht gegeven tot een reorganisatie.

Uitgangspunten
De komende jaren blijft HVN een zelfstandige belangenvereniging voor mensen met hiv (en hun betrokkenen), die de taken Informatievoorziening, Belangenbehartiging en Onderling contact blijft uitvoeren.

Onderdelen die HVN kwalitatief maximaal op orde zal houden: het vergaren van nieuwe kennis (wetenschappelijke, maatschappelijke en ervaringskennis) om deze via onze producten en diensten beschikbaar te stellen aan mensen met hiv. Deze kennis wordt ook ingezet bij de  belangenbehartiging. Daarnaast blijft HVN Onderling contact bieden.

Op deze onderdelen wordt zo min mogelijk bezuinigd, zowel op personeel als op activiteiten.

We blijven werken met vrijwilligers, maar met minder professionele ondersteuning.

We gaan ‘compacter’ onze vrijwilligers, groepen vrijwilligers en de vereniging ondersteunen. We gaan op een kosteneffectievere manier organiseren en huisvesten.

We  gaan zoeken naar nieuwe financiële bronnen en projectmogelijkheden (met financiering), waarbij het overigens geen doel is om concurrent van de fondsenwerving van het Aids Fonds te worden.

De organisatie wordt zo gereorganiseerd dat er een slagvaardige en goede HVN blijft bestaan.

De personele bezuiniging zal met name gehaald moeten worden bij de ondersteuning en aansturing van de organisatie. Daarnaast zullen ook bezuiniging op activiteiten en vaste lasten worden doorgevoerd.

De bezuinigingsdoelen zijn als volgt vastgesteld over de 3 kostensoorten:

1. Activiteitenkosten (secties, informatieproducten, regio’s): € 50.000 tot 75.000 bezuinigen in de periode 2012 – 2014
2. Vaste lasten (gebouw, kantoor, netwerk, toeleveranciers): € 50.000 tot 75.000 bezuinigen in de periode 2012 – 2014
3. Personele kosten: € 100.000 bezuinigen in de periode 2012 – 2014

De bezuinigingsdoelen kunnen wat anders worden, maar alleen als er zich in de komende maanden omvangrijke financiële meevallers voordoen. Er vanuit gaande dat dat niet zo is, heeft het bestuur de personele consequenties overzien en keuzes gemaakt. Dat is nu gedaan, om zo de betreffende personen en de organisatie maximaal de tijd te geven om naar alternatieven om te zien. De bezuiniging op personeel wordt per 1 juli 2012 grotendeels gehaald. Het gaat per 1 juli 2012 om:

• Minder secretariaat. Beide medewerkers gaan ieder circa 1 dag minder werken. Dat wordt respectievelijk 4 en 3 werkdagen per week.
• Mogelijk wordt er in de komende jaren nog verder bezuinigd op het secretariaat, bijvoorbeeld indien we het pand gaan verlaten en/of faciliteiten moeten gaan delen.
• Stoppen van de functie Manager Verenigingszaken (momenteel 4 dagen per week).
• De directeur heeft de ‘reorganisatie opdracht’ gekregen. Deze komt naast zijn huidige taken en hij zal per 1 juli 2012 een groot deel van de taken van de Manager Verenigingszaken overnemen. Eind 2013 moet het geheel van die taken worden teruggebracht naar 4 dagen per week (van 5 werkdagen per week nu).

Het valt ons zwaar om goed functionerende personen en belangrijke posities bij HVN toch te moeten minderen/laten gaan. De personen die het aangaan zullen we ondersteunen in het vergroten van hun kansen op de arbeidsmarkt buiten HVN.

Voor de resterende professionals en voor de hele HVN betekent dit dat we de organisatie opnieuw gaan inrichten; met name hoe we de vrijwilligers, de secties, de regio’s en de vereniging gaan ondersteunen. In de komende maanden gaan we met de vrijwilligers hierover van gedachten wisselen. Daarnaast moeten de andere bezuinigingsdoelen (op activiteiten en vaste lasten) ingevuld worden. Over dit alles volgt in de ALV van mei 2012 een gedetailleerder reorganisatieplan. Maar omdat de personele consequenties nu al bekend zijn, meenden we dat het beter is dit nu ook te communiceren.

Mogelijk neemt het bestuur tussentijds (andere) beslissingen in het kader van de reorganisatie en zal pas achteraf verantwoording worden afgelegd aan de leden. Dat kan het geval zijn als in december de stad Amsterdam geheel negatief beschikt over onze subsidieaanvraag 2012.

We realiseren ons dat de organisatie en individuen voor een grote uitdaging komen te staan. We hopen nieuwe (project)gelden te vinden en het Meerjarenplan Experts in Leven met hiv grotendeels uit te voeren. Samen kunnen en zullen we een goede organisatie overeind houden.

Hans Polee, voorzitter

Robert Witlox, directeur

Michiel Bollinger: “Het ga je goed, HVN!”

8 november 2011 | Algemeen vanuit Hiv Vereniging Nederland | Reageren uitgeschakeld

Na vijf jaren bij de Hiv Vereniging Nederland treed ik af als bestuurslid Informatievoorziening. Het is tijd voor iets anders, tijd voor een nieuwe studie. Het waren vijf roerige en erg productieve jaren bij de HVN, daarom is het lastig een bondige samenvatting op papier te zetten. Maar laat ik het toch proberen.

Vliegende start
Toen ik werd gekozen op die chaotische ledenraadsvergadering in het voorjaar van 2007 wist ik eerlijk gezegd niet in wat voor wespennest ik mij begaf. De voorzitter van de vereniging trad af, de Groningen-hiv-affaire zorgde voor veel maatschappelijke onrust, de minister eiste dat het forum van de HVN uit de lucht ging en stelde een justitieel onderzoek in en de HVN verkeerde in totale ontreddering. Een jaar van crisisinterventie brak aan. Met veel moeite brachten we rust in de tent.

Vernieuwing en uitbreiding
Toch herstelde de HVN wonderbaarlijk snel. Na het symposium in de lente van 2008 was de ergste kou uit de lucht. Toen kon ik als bestuurslid pas echt volop aan de slag: vernieuwing van de redactieformule en betere samenwerking van de verschillende informatiedragers bij de HVN (in de Centrale Redactie), heldere regels voor het forum en regelmatig overleg met de moderatoren ervan, de overgang van de website naar een nieuw besturingssysteem (CMS, in 2009), een dynamischer uiterlijk en inhoud van Hivnieuws, het verschijnen van maar liefst vijf weblogs (en een nieuwe op komst!), diverse nieuwe brochures, het digitale panel en digitale nieuwsbrief, het meerjarenbeleidsplan, het nieuwe logo met bijbehorende vernieuwde huisstijl in 2011, en de actieve inzet van sociale media zoals Facebook. Dat zijn de belangrijkste zaken waar ik mij als bestuurslid Informatievoorziening voor heb ingezet.

De HVN heeft een nieuw gezicht gekregen – in veel opzichten – in vorm én inhoud. Ik ben er trots op dat ik daar mijn steentje aan heb bijgedragen. Mijn portefeuille Informatievoorziening  paste goed omdat deze de kans gaf mij met van alles en nog wat te bemoeien – óók met de culturele diversiteit, het behoud van de sectie homomannen binnen de vereniging, het symposium en de algehele PR van de HVN, meer aandacht voor psychosociale zorg voor mensen met hiv, de gevolgen van het Zwitsers standpunt, de eervolle presentatie van Aids Memorial Day in de Dominicuskerk…

Ieders eigen antwoord op hiv
Er is veel werk verzet in die vijf jaar. Bezuinigingen dreigen, een flinke hap moet uit de begroting worden geschrapt. Het worden moeizame jaren, maar óók een kleinere Hiv Vereniging kan de toekomst aan, daar ben ik van overtuigd. Er moet nog veel werk worden verricht.
Het leven met hiv duurt godzijdank veel langer dan wij allemaal voor mogelijk hadden gehouden. Dat is goed nieuws, maar het betekent ook dat steeds meer mensen moeten leren leven met hiv en het stigma dat eraan vastzit. Daarvan heb ik de afgelopen jaren vele schrijnende voorbeelden gezien. Of je ‘het’ nu pas weet of al 25 jaar, iedereen met hiv zal een antwoord moeten verzinnen op de vraag: hoe ga ik om met het virus, aan wie vertel ik het wel of niet, wie kan ik vertrouwen, hoe moet dat met seks, wat gebeurt er met mijn oude dag, hoe verdraag ik de zware, levenslange medicijnkuur? Dat soort vragen maakt mensen met hiv vaak eenzamer dan andere mensen. Sommigen worden er erg dapper van, anderen juist bang, velen worstelen zich stilzwijgend een weg door alle dagelijkse dilemma’s van levenslust en tegenslag.

De vereniging blijft
Dat maakt een bruisende patiëntenvereniging als de HVN alleen maar des te noodzakelijker. Het gaat tenslotte om de kwaliteit van ons eigen leven. Die moeten wij zelf kunnen blijven bepalen. De HVN is daarvoor een krachtig instrument. De vereniging brengt mensen met hiv samen en bundelt hun krachten en klachten. Met het hart op de goede plaats, met oog voor de diversiteit van alle mensen met hiv, met compassie en geduld. Maar soms ook met ongeduld om korte metten te maken met het venijnige virus dat ons allemaal op een vreemde, raadselachtige manier toch verbindt.
Het ga je goed, HVN…! Ik ben van jullie allemaal gaan houden en hoop, in een andere functie, nog vaak met jullie te kunnen samenwerken.

Michiel Bollinger, november 2011.

UN Verklaring over hiv stelt niet teleur

22 juni 2011 | High Level Meeting on Aids 2011 | Reageren uitgeschakeld

De nieuwste Verklaring die de VN-landen over de strijd tegen aids hebben afgelegd stelt niet teleur, zeker als je bedenkt dat conservatieve krachten gepoogd hebben de inhoud ervan te beïnvloeden. Dat zegt Ton Coenen, directeur van het Aids Fonds. Evenals in 2001 en 2006 kwamen vorige week de landen van de Verenigde Naties in New York bijeen om een ‘contract’ af te sluiten over de strijd tegen aids. Er zijn in New York concrete afspraken gemaakt. Zo is in de Verklaring vastgelegd dat in het jaar 2015 15 miljoen mensen in de armste landen behandeld zullen worden met hiv-medicatie. Hierover kan men tevreden zijn.

Hun officiële visie wordt door het Aids Fonds als volgt verwoord:

Nieuwe VN-afspraken over wereldwijde strijd tegen aids!
De nieuwste Verklaring die de VN-landen over de strijd tegen aids hebben afgelegd stelt niet teleur, zeker als je bedenkt dat conservatieve krachten gepoogd hebben de inhoud ervan te beïnvloeden. Dat zegt Ton Coenen, directeur van het Aids Fonds. Evenals in 2001 en 2006 kwamen vorige week de landen van de  Verenigde Naties in New York bijeen om een ‘contract’ af te sluiten over de strijd tegen aids.  Coenen maakte deel uit van de Nederlandse Delegatie.

Duidelijke afspraken
Er zijn in New York hele concrete afspraken gemaakt. Zo is in de Verklaring vastgelegd dat in het jaar 2015 15 miljoen mensen in de armste landen behandeld zullen worden met hiv-remmers. Op dit moment worden 6,6 miljoen mensen behandeld, terwijl 9 miljoen mensen geen toegang tot medicatie hebben.  UNAIDS en de Amerikanen presenteerden bovendien een “Global Plan towards the elimination of new HIV infections among children by 2015 and keeping their mothers alive” (Global Plan). Het Global Plan heeft 2 doelen gesteld voor 2015: afname van het aantal nieuwe infecties onder kinderen met 90% en afname van moedersterfte door aids met de helft.  Op dit moment wordt er bijna iedere minuut een baby met hiv geboren.

Tegenkrachten
De Verklaring is van een behoorlijk niveau, zegt Ton Coenen van het Aids Fonds: “De tegenkrachten waren groot. Gelukkig worden kwetsbare groepen (zoals homomannen, drugsgebruikers en sekswerkers) expliciet in de Verklaring genoemd worden. De conservatieve landen hebben dit niet kunnen voorkomen”. Wel hebben landen nog steeds de vrijheid om zelf te besluiten of ze een hiv-beleid willen maken voor  deze groepen.  Wat dat betreft is deze Verklaring slechts een richtlijn. Bij niet-naleving volgen er geen sancties. Ton Coenen: “Maar dat geldt voor veel meer  VN-afspraken. Landen houden altijd een sterke autonomie”

Succes zal nog moeten blijken
Ton Coenen vindt dat het succes nog zal moeten blijken in de praktijk  “Als je kijkt naar de randvoorwaarden die deze Verklaring biedt, dan is het mogelijk om daar een goed beleid op te voeren. Er is in deze Verklaring ook meer focus op gebieden waar de problemen echt zitten. ‘Behandeling als preventie’ is er bijvoorbeeld gelukkig ook heel duidelijk in verankerd. De grote problemen zitten echter in de financiën en autonomie van de landen. Er is veel geld nodig om dit allemaal te realiseren – geld dat er steeds minder is. Daarnaast benadrukken veel landen hun eigen autonomie om te kunnen doen en laten wat ze willen. Inclusief wetgeving die bijvoorbeeld homoseksualiteit bestraft. Dat kan natuurlijk niet in VN verband”.  Coenen is tevreden over het streefcijfer van 15 miljoen mensen op behandeling in 2015. Aanvankelijk leek het erop dat  het er maar 13 miljoen zouden worden.

GNP+ ziet medicatie als investering

22 juni 2011 | High Level Meeting on Aids 2011 | Reageren uitgeschakeld

De bevestiging van het preventieve effect van ART bewijst dat Universal Access en behandeling geen uitgave is maar een investering welke mensen niet alleen gezonder en meer productief maaakt binnen hun gemeenschappen, maar het voorkomt ook verdere transmissie van hiv.

Hun officiële statement in Engels:

The Global Network of People living with HIV (GNP+) welcomes the commitment of UN member states to achieve universal access to HIV treatment by 2015. Following weeks of negotiations, a new Political Declaration on HIV and AIDS will be agreed at the High Level Meeting on HIV, which is coming to a close in New York. Member states will commit to working towards 15 million people living with HIV being on antiretroviral treatment by 2015. Achieving this target will be a critical step towards ending the global AIDS epidemic.
Whilst advancements in treatment have improved the quality of life of people living with HIV, nearly 10 million people who need these treatments do not have access to them- most of these living in sub- Saharan Africa. The commitment to increase access comes as new research shows that starting treatment early increases the health outcomes for the person living with HIV and reduces the risk of transmission by up to 96%. This preventative effect of treatment makes investment in treatment an even more efficient investment in global public health. It is therefore concerning that the commitment to increasing access is not matched by as strong a commitment to close the resource gap by 2015. Commitments to Universal Access goals are meaningless without committing to the funding needed to achieve them.

“People living with HIV have been calling for full funding of equitable access to treatment, care and prevention for over a decade,” says Kevin Moody, GNP+ International Coordinator and CEO. “The confirmation of the preventative effect of anti-retroviral treatment shows that treatment is not an expense but an investment that not only makes people healthier and more productive in their communities, but also prevents onward transmission of HIV.”

In the area of the human rights of people living with and most vulnerable to HIV, the political declaration falls short of the unequivocal support for human rights demanded by activists. Whilst member states reiterate commitments creating enabling legal, social and policy frameworks in order to eliminate stigma, discrimination and HIV-related violence, GNP+ is disappointed that the commitments to human rights are weakened dramatically by deferring to national legal frameworks.

Furthermore references to key affected populations, in particular, sex workers, men who have sex with men and people who use drugs, fail to appear in any of the new commitments. Universal access can never be a reality until the HIV response engages meaningfully with, protects the human rights of, and provides comprehensive services to those most affected by the epidemic. Commitments around the legal reform and redress are lacking throughout much of the outcome declaration, specifically as they relate to the law being a barrier to access for so many.

In a presentation at the panel session on Innovations and New Technologies, Chris Mallouris, Director of Programmes, at GNP+ called upon member states to “direct funding towards evidence-based strategies, with HIV treatment as a cornerstone of those proven interventions that prevent new infections and treat HIV effectively.”

GNP+ roept op tot actie

22 juni 2011 | High Level Meeting on Aids 2011 | Reageren uitgeschakeld

De G8 landen worden opgeroepen om hun verplichtingen na te komen. Ze moeten hun verantwoordelijk leiderschap nemen door hun aanpak van hiv te intensiveren en de juiste toon te zetten bij de HLM in New York.

Hun officiële statement in Engels:

People living with HIV urge G8 countries to fulfill their HIV commitments
The Global Network of People living with HIV (GNP+) is calling on the G8 countries to fulfill their commitments to universal access to HIV prevention, treatment, care and support; and to counter stigma, discrimination and other HIV related human rights violations against people living with HIV. GNP+ calls on the G8 to take responsible leadership by intensifying their HIV response efforts and set the tone for the United Nations High Level Meeting on AIDS, June 8-10.

Two weeks prior to United Nations High Level Meeting on HIV in New York, the G8 countries; Canada, France, Germany, Italy, Japan, Russia, United Kingdom, and United States, are meeting in Deauville, France on May 26-27. GNP+ acknowledges and commends the considerable contributions made by the G8 countries unilaterally and jointly, to increase access to HIV treatment, prevention, care and support. They are amongst the most important contributors to the Global Fund to fight AIDS, TB and Malaria. However, the G8 contributions have been lagging behind, threatening gains made in slowing down the HIV epidemic.

Realizing Universal Access and the effects of treatment on prevention
30 years into the epidemic, there is now evidence showing that early initiation of antiretroviral therapy (ART) not only has increased health benefits for HIV positive people, but also has significant effects on preventing HIV transmission. The HIV Prevention Trials Network (HPTN) 052 study results released in May 2011 confirmed what UNAIDS epidemiological figures were suggesting and the experiences of people living with HIV in sero-different relationships. The study showed a 96% reduction in risk of HIV transmission upon initiating HIV treatment when CD4 cell counts are between 350 – 550.

GNP+ welcomes these findings and urges the G8 to support the WHO in issuing appropriate and timely guidance for country action. It is critical, however, to understand that the public health benefits of treatment on preventing new HIV infections can only be realized where human rights are respected and if programmes are implemented in ways that respect the values and principles of Positive Health, Dignity and Prevention.

Kevin Moody, International Coordinator and CEO of GNP+, states: “While the health and well-being of people living with HIV should be central in the use and promotion of HIV treatment, GNP+ welcomes treatment’s preventative benefits. Within the context of limited resources, these benefits should focus the G8 to see treatment as an investment in prevention. Increasing availability of treatment will reduce long-term demand on health services. This has important implications for universal access to treatment because it lowers the long-term cost of treatment rollout and scale-up.”

Stigma, discrimination and HIV related human rights violations
Universal access to treatment, prevention, care and support cannot be achieved in an environment of stigma and marginalisation, nor where programmes are beset by potential human rights violations – such as forced or uninformed testing or coerced initiation of ART primarily for the benefit of public health rather than the health and well-being of the individual.

Networks of people living with HIV in the past few years have been collecting evidence on HIV related human rights violations worldwide. For example:

• During recent consultations on the prevention of mother to child transmission, GNP+ has documented instances in Indonesia and Uganda where women living with HIV have undergone forced sterilization.
• In every implementation of the GNP+ Human Rights Count! project so far in Africa, Asia and North America evidence showed widespread mistreatment of people living with HIV and denial of services in healthcare settings.
• The PLHIV Stigma Index in Estonia, Poland, Moldova, Turkey, and Ukraine shows that the fear for stigma and discrimination keeps people from testing as well as initiating treatment once having tested positive.
• Operational research on the sexual and reproductive health and rights experiences of people living with HIV in Nigeria showed an increase of gender based violence following disclosure of HIV positive status by women.

  GNP+ call for the G8 countries to:

• Increase efforts to achieve universal access to treatment, prevention, care and support;
• Continue funding the Global Fund to fight AIDS, TB and Malaria.
• Support with policies and resources the development and implementation of guidelines for treatment and prevention;
• Leadership in pushing pharmaceutical companies to drop prices for HIV treatment;
• Refrain from Free Trade Agreements limiting the flexibilities of TRIPS for the production and distribution of generic HIV treatment;
• Fulfill their commitment to counter any form of stigma, discrimination, and human rights violations and promote the rights of persons with disabilities and the elimination of travel restrictions on people living with HIV;
• Commit to country level HIV responses that are evidence based and transparent and accountable to those most affected by HIV;
• Recognize and respond to the needs of key affected populations, in particular men who have sex with men, drug users, sex workers, and transgender people, and including young people and women. 
   

The Global Network of People living with HIV (GNP+) is a global network for and by people living with HIV. GNP+ advocates to improve the quality of life of people living with HIV. The central theme for the work of GNP+ is Reclaiming Our Lives! GNP+ programmes are organised under four platforms of action: Empowerment; Positive Health, Dignity and Prevention; Human Rights; and Sexual and Reproductive Health and Rights.

Verklaring kan krachtiger, maar is toch ambitieus

14 juni 2011 | High Level Meeting on Aids 2011 | Reageren uitgeschakeld

De Slotverklaring welke vanmiddag wordt aangeboden aan de Algemene Vergadering is krachtig, al had Nederland deze graag krachtiger gewild. Maar de tegenkrachten, met name vanuit de Arabische en Afrikaanse landen waren erg groot. Ook binnen de EU waren de meningen helaas vaak verdeeld. Velen dachten aan de begin van deze week tijdens de onderhandelingen dat het document nog verder achteruit zou gaan ten opzichte van de Verklaringen van 2001 en 2006. Gelukkig is dit niet het geval geworden.
 
De grote winst van deze concept-Verklaring is namelijk dat een aantal zaken expliciet worden benoemd en zijn opgenomen in de tekst: namelijk de diverse key populations worden met naam genoemd en ook het aantal van 15 miljoen mensen op behandeling in 2015 staat zwart op wit op papier. Dit is van groot belang voor het verder implementeren van de doelstelingen.
 
Verlies is wel bijvoorbeeld dat sexuality education er echt niet in kwam. Ook seksuele rechten zijn niet opgenomen in de tekst. Maar Nederland heeft zich samen met de EU sterk ingezet op betere seksuele voorlichting. Verder ligt er ook veel nadruk op de autonomie van landen wat een vrijbrief kan zijn voor alle landen om te doen wat men wil. Maar het respecteren van internationale mensenrechten wordt wel nadrukkelijk benoemd in de tekst.
 
Toch ambitieuze Verklaring
Uiteindelijk ligt er toch een ambitieuze Verklaring: Aids de wereld uit. In 2015 wordt gestreefd naar een halvering van nieuwe hiv-infecties via seks en druggebruik. En in 2015 moeten wereldwijd meer dan twee keer zoveel mensen onder behandeling zijn, namelijk van 6 naar 15 miljoen mensen. De Verklaring bevat concretere doelstellingen om aids te behandelen en verder verspreiding te voorkomen. Nieuw zijn de doestellingen om overdracht van het virus tijdens de zwangerschap uit te bannen en om moedersterfte door aids sterk terug te dringen. Centraal staat ook het streven om stigmatisering en discriminatie van mensen met hiv/aids tegen te gaan en het belang van respect voor mensenrechten. En hiermee kan de Hiv Vereniging tevreden zijn.

Nederland ziet haar speerpunten verwoord

14 juni 2011 | High Level Meeting on Aids 2011 | Reageren uitgeschakeld

De Nederlandse Delegatie heeft tijdens het onderhandelingsproces veel van haar speerpunten kunnen behouden in de tekst die vrijdagmiddag 10 juni aan de Algemene Vergadering van de VN zal worden voorgelegd voor accoord. Nederland heeft hierdoor haar politieke steun kunnen herbevestigen en de doelstellingen kunnen aanscherpen welke we in 2015 willen bereiken. 
 
Invulling Nederlands Beleid
Vanuit het nationale perspectief is het van belang dat de slotverklaring ruimte biedt voor de invulling van de nationale beleidsprioriteiten. In Nederland is al veel bereikt op het gebied van hiv/aids hoewel er ook nog knelpunten zijn. Belangrijk is om hiv/aids onderdeel te laten zijn van publieke gezondheid en het gezondheidssysteem op nationaal nivo, toegankelijk voor een diversiteit aan doelgroepn. Het is belangrijk hierbij te benadrukken dat er spake is van een duidelijke relatie tussen hiv/aids & seksuele en reproductieve gezondheid en rechten.
 
Mensenrechtendimensie
Wat in ieder geval gelukt is om in de Verklaring te krijgen is de aandacht voor de mensenrechtendimensie van hiv/aids en het expliciet benoemen van de groepen die het meest risico lopen op een hiv-infectie. Waaronder meisjes, vrouwen, jongeren, mannen die seks hebben met mannen, transgenders, druggebruikers en sekswerkers.
 
Multisectoraal
Het belang van een multisectorale benadering is duidelijk verwoord in de tekst. Krachten worden gebundeld van alle partijen, zoals overheden, donoren, private partijen, NGO’s, reiligieuze organisaties. Juist ook mensen met hiv
worden hierbij benoemd. Bravo!!

Nederland spreekt zijn speerpunten uit

9 juni 2011 | High Level Meeting on Aids 2011 | Reageren uitgeschakeld

De minister president van St. Maarten gaat nader in op de speerpunten van het Nederlandse buitenland beleid. Juist de aspecten welke voor mensen met hiv van belang zijn zijn ook door haar verwoord. Zoals bijvoorbeeld het belang van GIPA, het tegengaan van stigma en discriminatie en het rekening houden met de thematiek rondom oud worden met hiv.

Nederlandstalige documentatie vanuit de afvaardiging:
- Uitleg Nederlandse inzet tijdens de High Level Meeting Aids 2011
- De ”steering note’ met uitgebreidere informatie

Hieronder de inbreng (Engelstalig) van de minister president van St. Maarten:

Excellencies, honourable colleagues, ladies and gentlemen

It is my great honour and privilege to speak on behalf of the Kingdom of the Netherlands, comprising the Netherlands and the Caribbean islands of Sint Maarten, Curacao and Aruba.
The HIV epidemic varies throughout the Kingdom. The Netherlands faces a low prevalence epidemic with infections concentrated in specific groups. Unfortunately, prevalence rates are much higher on the islands, up to 3.5% in my own country, Sint Maarten, largely concentrated in key populations, particularly MSM.
Our responses to HIV are rights-based and fully embedded in the general health systems and programmes for sexual health. We tailor our programmes to specifically meet the needs of key populations. We adhere to an active testing policy and a good and consistent quality of care. People living with HIV, as well as key populations at higher risk, are closely involved in line with the GIPA principle.
However, we also face challenges. The population of people living with HIV is ageing which brings about specific problems. Stigma and discrimination still occur. And affordability of treatment over the long term is a problem for the countries in the Dutch Caribbean.
The Kingdom of the Netherlands applies pragmatism in our approaches and we have demonstrated that it works:

• The early roll out of harm reduction programmes in the Netherlands has limited infections among people who use drugs. We are now close to zero.
• Active testing and quality care during pregnancy in both the Netherlands and in Sint Maarten has resulted in zero transmission.
• Pragmatism in comprehensive sexuality education works too. Experience in the Netherlands show that if young people have the knowledge, the tools and access to youth friendly services, they are sexually active at later age and have safer sex.
• However, in other parts of the Kingdom sexuality education has not been systematically introduced and there the picture is different: sex occurs at earlier age and is less safe. We must improve our policies in this regard.

Thirty years into this epidemic much has been done, but still too much remains to be done. We have the tools to end the epidemic. As this week’s Economist writes: “the question for the world will no longer be whether it can wipe out this plague but whether it is prepared to pay the price.” This price tag is financial as well as political and moral.

• Existing financing targets should be met, both by donor and developing countries. Financing is a shared responsibility. If all countries would meet internationally agreed financing targets we could fund universal access.
• We must face realities. Recognize the specific vulnerability of women and girls, of key affected populations including men who have sex with men, transgender, people who use drugs, sex workers and prisoners. And within these groups, the even stronger vulnerability of young people. Social, cultural and legal barriers that increase vulnerabilities and limit access to comprehensive services should be identified and eliminated. This requires bold political leadership.
• Finally we should accept the reality that most HIV infections are sexually transmitted. We must be able to discuss sexuality in open and nonjudgmental terms. Especially when it comes to sexuality of young people. We should accept that young people are sexually active and equip them well to make safe choices.

Only history can judge us. UNGASS 2011 should pave the way to end the epidemic. It should inspire an approach based on evidence and pragmatism towards those factors that drive the epidemic. Including the unequal status of girls and women. Gender based violence. Violation of sexual and reproductive rights. And human rights abuses against people living with HIV and against key populations.

We must use the occasion of this high level meeting to not just sign another declaration but commit ourselves to ensuring that all of the commitments being made here are realised when we go back to our countries. We have the tools to end this epidemic; it is up to us now to use them effectively.

Hiv centraal bij Verenigde Naties

7 juni 2011 | High Level Meeting on Aids 2011 | Reageren uitgeschakeld

Tijdens de 66ste Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (AVVN) vindt van woensdag 8–vrijdag 10 juni 2011 de High Level Meeting on Aids (HLM) plaats in New York. Dertig jaar na het begin van de aidsepidemie is dit de derde HLM in zijn soort. In 2001 vond tijdens de AVVN de eerste HLM plaats over Aids die resulteerde in de Declaration of Commitment. In 2006 leidde de HLM over Aids tot de Political Declaration, waarin alle lidstaten van de VN zich committeerden aan Universal Access to Prevention, Treatment, Care and Support in the year 2010. Het jaar 2011 is het moment om te kijken naar wat bereikt is, de bestaande afspraken te evalueren en deze waar nodig te hernieuwen.

Een vertegenwoordiger van HVN neemt namens mensen met hiv, op verzoek van het ministerie van Buitenlandse Zaken, deel aan de Nederlandse Overheidsdelegatie. Hij zal de komende dagen verslag van de ontwikkelingen van de onderhandelingen en over de gebeurtenissen tijdens de High Level Meeting.

Onze delegatieleden naar het Wereld Aids Congres 2010

2 augustus 2010 | Wereld Aids Congres 2010 | Reageren uitgeschakeld

Zoveel jongeren aanwezig!

2 augustus 2010 | Wereld Aids Congres 2010 | Reageren uitgeschakeld

Wouw wat veel mensen en wouw wat veel jongeren zijn hier, geweldig! Dat was het eerste wat er in mijn gedachten opkwam toen ik me op zondag ging registreren voor het Internationaal Aids Congres in Wenen.
Ik heb nog nooit met zoveel jongeren gesproken op een congres als hier. En dat is vooral wat ik de hele week heb gedaan, jongeren en andere organisaties ontmoeten die allemaal met de infectieziekte hiv/aids vechten of er voor werken in hun eigen land.

Zoveel overeenkomsten
Dit vind ik zo ontroerend, dat zo’n ziekte zoveel mensen samenbrengt. Tegelijkertijd doe je zoveel indrukken op dat je zo weer te laat bent voor die interessante workshop of blijkt die vol te zijn. Maar geen nood want dan loop ik gewoon terug naar de ‘globel village’, want daar is zoveel te doen voor jongeren en vrouwen. Mooie documentaires gezien over vrouwen die in andere landen leven met hiv. Eigenlijk is het niet zoveel anders in vergelijking met Nederland. Het blijft een ziekte waar ze niet makkelijk over praten omdat er zo’n taboe op rust en zo veel stigma omdat het seksgerelateerd is.

Ook ’s avonds volop bezig
Wat ik zo mooi vond aan dit congres is dat er ‘s avond nog overal feesten, marathons, Annie Lenox concerten en andere activiteiten te doen zijn. Dus vervelen kon je niet. Overal kwam je weer mensen tegen en praten over je hiv of  je werk geweldig! Zelfs ‘s avonds en bij het ontbijt gingen mensen met je praten. Dit vind ik wel heel bijzonder hoor.

Sekswerkers
Ook heb ik een stichting bezocht voor sekswerkers. Wat ik wel apart vond is dat klanten een kaart krijgen waarop staat dat als je seks hebt met diegene, je dan risico loopt op verschillende soa’s en hiv. Die moet de klant dan ondertekenen. Ik dacht gelijk: en de klant dan, heeft hij geen ziektes ?
Maar wat ik wel weer goed vond is dat ze de prostituees daar goed helpen om eruit (het vak) te komen als ze dat willen en hen voorzien van eten, schone kleren en zo. Wel interessant om dit mee te maken moet ik toegeven.

Vrouwencondoom
Verder waren de vrouwencondooms heel erg hot. Dit congres kwamen allemaal nieuwe soorten op de markt. Ik heb er 2 meegekregen om uit te proberen en ja hoor dan word ik door de douane gecheckt en halen ze een potje glijmiddel eruit. Kijken hoeveel inhoud er in zit…, gelukkig 100ml is toegestaan zegt de douanier! Dus ik kan de vrouwen bij de verenging misschien weer blij maken met een leuke workshop over vrouwencondooms J

Nou deze geweldige en indrukwekkende week met zoveel mooie en lieve mensen kunnen ze mij niet meer afpakken. Bedankt!

Marlies Geurts

Dag 7 Terug in Amsterdam

26 juli 2010 | Wereld Aids Congres 2010 | Reageren uitgeschakeld

Wenen was een bijzondere conferentie. Er was veel nieuws, ook veel opbeurend nieuws, en veel nieuwe doelen zijn gesteld. Maar ook met vernieuwende inzichten. Treatment 2.0 (UNAIDS, zie hieronder een korte samenvatting), geeft een dergelijke vernieuwde visie.
Wenen was een conferentie met veel activisme en mensenrechtenperspectief en een daadwerkelijke menging van vele actoren in de aids-bestrijding en belangenbehartiging voor een optimaal leven met hiv: wetenschappers, epidemiologen, preventiewerkers, belangenbehartigers, kennisorganisaties, behandelaren, mannen, vrouwen, homo, hetero, jong oud, sekswerkers, druggebruikers en van alle soorten, maten en kleuren van de wereld.

Onze delegatie!
We waren in Wenen met een vrij grote delegatie om zo ons vrijwillige kader een mooie gelegenheid te bieden zich te presenteren (een aantal goede poster presentaties van Poz&Proud), maar ook om onze blik te verruimen en om hen te waarderen voor hun werk. Het was mooi om te zien hoe iedereen veel beleving had tijdens deze conferentie: dank voor jullie inzet, presentatie en rapportage op dit weblog en op het weblog van Poz&Proud.

Robert Witlox

Treatment 2.0

26 juli 2010 | Wereld Aids Congres 2010 | Reageren uitgeschakeld

Aan de door de UNAIDS opgestelde visie Treatment 2.0 is vaak gerefereerd tijdens de conferentie. De visie werd voortvarend uitgedragen door haar (nieuwe) hoofd Michel Sidibé. Een download is te vinden op www.unaids.org. Ik zal het kort samenvatten.

Verhogen aantal behandelingen door effectiever en eenvoudiger werken
Momenteel hebben 5 miljoen mensen hiv-behandeling (12 keer meer dan 6 jaar geleden), maar velen meer hebben het nu urgent nodig. Momenteel gaat 80% van de kosten van treatment op aan niet directe medicijnkosten, naar test- en monitorkosten. We zullen dus toe moeten naar meer geld voor de aids-bestrijding (the Global Fund heeft voor de komende jaren 30 miljard nodig en 13 miljard is pas toegezegd; in oktober tijdens de G-8 top zullen de aanvullende toezeggingen gedaan moeten worden), maar ook naar effectievere en eenvoudigere methoden van werken. Daardoor kunnen niet alleen alle mensen die het nodig hebben hun behandeling krijgen, maar dat zal ook dramatisch veel invloed hebben op de epidemie: minder infecties als gevolg van meer behandelen en minder resistentie (en dus minder kosten voor monitoring en duurdere 2e of 3e lijnsbehandeling). Hoe kunnen we daar komen?

Ontwerp betere pillen en diagnostiek
De huidige regimes van behandeling kan verder verbeterd worden: 1 pil per dag met minder bijwerkingen op de korte en lange termijn, minder laboratoriumbenodigdheden om het effect te meten en pillen die gebruikinterrupties kunnen verdragen. Als een dergelijke pil er is, is een 2e en 3e lijnsregime ook minder nodig. We zijn al een eind op weg in deze richting, maar het moet echt nog beter. Ook de monitoring moet eenvoudiger en goedkoper, bijvoorbeeld door rapid cd4-aantalmeting (zoals ook als hiv-test bestaat). Industrie: zet de volgende stappen.

Behandeling als preventie
Onderzoek toont inmiddels helder aan dat minder virale load in een populatie ook minder hiv-infecties tot gevolg heeft. Daarnaast zie je ook in individuele situaties dat een onderdrukte hiv-infectie dramatisch minder hiv-infecties oplevert bij de negatieve partner. Ook wordt duidelijk dat mensen kort na hun infectie het meest infectieus zijn. We weten dat ook uit Nederland: ruim 80% van de nieuwe infecties komt van mensen die niet op de hoogte zijn van hun hiv-status en naar schatting 50% in hun zeer recente infectie zitten. UNAIDS pleit dan ook nadrukkelijk voor meer testen en ook om behandeling als een effectief preventiemiddel te gaan zien: als onderdeel van een combinatie aan preventiemiddelen. Iedereen die behandeling op medische gronden nodig heeft nu behandelen leidt tot 1/3 minder infecties wereldwijd. Verder onderzoek moet worden gedaan naar nog eerder beginnen met hiv-behandeling.

Kosten omlaag
In zwaar getroffen (veel mensen met hiv) landen met een midden- en laag inkomen is 97% van de mensen op 1e lijnstherapie. Deze 1e lijnstherapie kost in die landen nu € 143,- per jaar (48% goedkoper dan in 2004). De 2e lijnstherapie is aanmerkelijk duurder, maar gelukkig niet vaak nodig. Deze kosten moeten nog verder omlaag kunnen. Tachtig procent van de medische kosten zijn ‘niet-medicijnkosten’. Daar moeten dan ook effectievere methoden en technieken worden ontwikkeld. Een betere, minder toxische en resistentie proof pil zou minder monitorkosten met zich meebrengen. Dat kan ook minder patiënten – arts contact met zich meebrengen. Een arts kan dus meer patiënten behandelen. Ook kan verder gekeken worden naar logistiek en transportkosten, zeker als er handige eenvoudigere viral load- en CD-4screeningtechnieken komen.

Verbeter hiv-testing en de link met algemene gezondheidszorg
Wereldwijd weet 40% van mensen met hiv hun hiv-status. Een groot deel van de ongetesten meldt zich pas in het medische systeem op basis van klinische ziekteverschijnselen. Dit moet en kan allemaal drastisch verbeteren (ook in Nederland, waar naar schatting 25% van de mensen met hiv het niet weten en ook nog veel teveel mensen zich met eerste aids-verschijnselen melden in ziekenhuizen, vaak migranten en ongedocumenteerden, maar ook homomannen). Stigma en discriminatie zijn vaak een reden om zich niet te laten testen. Daar moet voortvarend aan worden gewerkt om dat te verbeteren. Zogenaamde community based organisaties (zoals de HVN) zijn volgens UNAIDS zeer belangrijk om een link te leggen tussen testen, behandeling en preventie & om steun te bieden (bij therapietrouw en omgaan met stigma).

Verbeter de positie van community based organisaties
UNAIDS pleit voor sterke community based organisaties. Deze komen op voor de (mensen)rechten van mensen met hiv en specifieke groepen mensen met hiv (homomannen, vrouwen, kinderen, druggebruikers, sekswerkers, migranten etc.). Ze zijn in staat deze groepen te bereiken, te ondersteunen, vertrouwen te winnen en behandel- en preventiedoelen samen met hen te bereiken.  Onderzoek wijst uit dat locale community based organisaties gerund door mensen met hiv het beste populaties met hoog risico bereiken en die populaties helpt de gezondheidszorg beter te gebruiken.

Robert Witlox