(Munch)
De Profundis Clamavi
De dalen zijn te diep
om door te gaan –
de bergen zijn te hoog om
om te bestijgen.
De balans is zoek, –
de gulden middenweg
is gesloten voor
geteisterde zielen.
Soms waag ik te roepen
uit benarde diepten –
maar ik hoor niets dan
een klaaglijke echo.
De Hof van Vrede
blijft onvindbaar –
de dalen zijn te diep
om door te gaan.
De dalen zijn te diep
om door te gaan.
Spessart, 13 februari 2010
Quato Quichotte
door Marilou de Poorter
Ik ben de afgelopen twintig jaar welgeteld één keer op een internationale conferentie voor mensen met hiv geweest, dus veel recht van spreken heb ik niet. Laat ik dat voorop stellen. Ik had die keer geloof ik vooral mee gemogen omdat de doelstelling van het VrouwenKunstProject goed aangesloot bij het thema. Vrij vertaald uit het Noors: ‘weg met het hiv-stigma’. Het was destijds de bedoeling dat ik een verslag van deze meeting in Oslo zou schrijven. Hiervoor had ik alleen steeds de motivatie maar niet kunnen vinden. Terwijl ik toch precies wist wat de strekking ervan zou zijn en hoe ik die vorm wilde geven. Ik had ter plekke mini-interviews afgenomen en mijn ogen goed de kost gegeven. Toch leek ik, eenmaal thuis, telkens een ondefinieerbare drempel te moeten overwinnen.
Mijn aantekeningen voor het toegezegde artikel liggen nog steeds op mijn bureau, links van mijn laptop. Af en toe ruim ik de losslingerende briefjes en A4tjes daar op, gooi per ongeluk belangrijke papieren weg of berg ze op in mappen. Maar dit stapeltje aantekeningen is na iedere reorganisatie achtergebleven. Het conceptverslag is vorig jaar zomer door een computercrash al een keer verloren gegaan. En mijn krabbels kan ik door de koffie- en wijnvlekken al niet eens goed meer lezen. Kennelijk kan ik er desondanks toch maar slecht afscheid van nemen. Misschien wel gewoon omdat ik nog steeds mijn belofte niet heb waargemaakt.
Me mengen in de discussies over onderwerpen als ‘hiv en criminalisering’, ‘seksuele zelfbewustwording’ en ‘veilige sekstechnieken’ heb ik in die twee dagen trouwens nauwelijks gedaan. Het ging niet zo over mijn praktijkervaring. Maar het had me zinloos geleken dat in de groep te willen gooien. Ik zou met mijn kritische noot, met mijn klacht zo je wilt, alleen maar de pret van de vrolijke meerderheid bederven. De behandelde thema’s zijn in mijn vrouwenleven heus ook aan de orde, daar niet van. Alleen in een ander jasje. Bezien vanuit een ander perspectief en meestal toch met een heel ander zwaartepunt. Zo kon het gebeuren dat ik me in mijn afkledende jurkje af en toe nogal misplaatst had gevoeld daar. Niet dat ik er de enige vrouw was, dat nou ook weer niet. Maar hiv+vrouwen heb ik op de zevende ‘Nordic Meeting’ wel met behoorlijk wat geduld en volharding moeten zoeken. Ze hadden zich waarschijnlijk net als ik, instinctief wat terughoudender opgesteld.
In de koffiepauzes, onder het middageten, bij de borrel ‘s middags en in de wandelgangen: de deelnemende homomannen uit de noordelijke landen (waaronder Ierland, Finland, Zweden, Denemarken, België, Nederland en gastland Noorwegen) flirtten er onderling lustig op los. Of ze daarin misschien waren gestimuleerd door de prikkelend expliciete plaatjes tijdens de workshop over een bewuster seksleven, durf ik niet te zeggen. Maar ik gaf de heren geen ongelijk. Sommige van die blonde Vikingen zagen er echt zéér aantrekkelijk uit. Wanneer iemand mij nu nog wel eens vraagt of ik er een verklaring voor heb dat vrouwen met hiv zich steeds maar niet echt goed weten te organiseren; waarom initiatieven hiertoe telkens een vroege dood lijken te moeten sterven terwijl hiv+ homomannen het wat dat betreft al jaren en best goed voor elkaar hebben; weet ik sinds Oslo, november 2008, inmiddels een reactie te geven waar ik achter sta.
Eigenlijk ligt het nogal voor de hand. Lijkt mij. Net zo voor de hand, als de conclusie dat er niet voor niets ter bevordering van de verkoop niet een schaal sappige kipkluifjes op de motorkap van een snelle auto staat gepresenteerd. Dat gebeurt, om zeer begrijpelijke én beproefde redenen, met een lustsymbool uit een heel andere smakelijke hoek: seks. Want een schaars geklede dame op de motorkap sells. Helemaal wanneer haar tweelingzus met dat dienblad vol kluifjes, op hoge hakken en lief lachend door de showroom wiggelt. Want seks, dàt verbindt mensen nog eens doeltreffend met elkaar.
Kijk voor een engelstalig verslag van ‘the 7th Nordic Conference on Hiv’ (by Olaf André Manum) op: http://www.hivnet.org/downloads/pdf/nordic_meeting_report_2008.pdf.
door Marilou de Poorter
Wij kijken hier in huis ’s ochtends vroeg altijd naar het ‘ontbijtnieuws’. Het gaat mijn zoon met special needs zoals ze dat aan de andere kant van de oceaan respectvol noemen, dan vooral om de filemeldingen. Dat, de beursnoteringen, en de weerman voor zijn becijferde weerkaart. De verkeersinformatie van het NOS journaal is blijkbaar lang zo fascinerend niet als die van RTL. Dus heb ik me leren behelpen met de – uit commercieel oogpunt overigens zeer kundige – verslaglegging van laatstgenoemde. Stille tochten, bedreigde zeehondencrèches, bevallende celebrities, you name it, het ontbijtnieuws ‘s got it. Iedere twintig minuten opnieuw, tot de taxi voorrijdt.
Vanmorgen was het weer raak, hoorde ik vanuit de keuken. Terwijl ik met één oog bananen prakte in plaats van mijn vingers en met het andere mijn mailbox inspecteerde op belangrijke berichten. Die ingehouden snik, die daaropvolgende veelbetekenende stilte: als moederdier weet je instinctief wat er dan loos is. Een buis vol mediageil drama. En zoonlief maar uitbundig lachen. Want bij hem werken die dingen nét even anders als bij de gemiddelde medemens. Een onvaste stem hervat het woord, breekt al snel alsnog. Jankt tegen wil en dank. Houdt zichzelf waarschijnlijk voor zich nergens voor te hoeven schamen. Want komt toch maar mooi met zijn kop op tv. Iedere twintig minuten weer.
Toen hiv nog aids heette, werden er vrij regelmatig taferelen van deze dubieuze categorie over het nog immer beladen onderwerp uitgezonden. Ik was daar destijds overigens wel erg blij mee geweest hoor. Alle beetjes aan mogelijke herkenning hielpen mij weer bij mijn eenzame verwerkingsproces. Voor vrouwen met hiv was er aanvankelijk namelijk maar bar weinig vrouwspecifieke informatie, opvang en ondersteuning geweest. Vrouwen waren de vreemde eend in de buitenbijt. En als hetero met hiv kon je hooguit terecht bij het COC. Las je bij gebrek aan anders, met rode oortjes de Gaykrant.
Maar, ‘Aids’ (met minimaal één hoofdletter) verkocht in die jaren tenminste wél! Dat moet gezegd. Vraag maar aan Benneton. Die wisten dat destijds goed uit te buiten. Vandaag de dag is zoiets behandelbaars als hiv, commercieel gezien allang niet meer interessant. Mensen met hiv creperen niet meer. Worden geacht hun lot vooral zwijgend te dragen. Horen er zogezegd ‘gewoon bij’. Kosten de maatschappij al genoeg aan medicatie, dus laten we het alsjeblieft niet meer over die ziekte hebben en ‘doe nu maar gewoon’. Ingehouden mannentranen willen we! Een hoorbare brok in dat tere kinderkeeltje. Of een huilende zeehondenpup.
Best gek eigenlijk. Want wanneer je als hiv-positieve vrouw net doet of je er ook bij hoort, blijk je vaak toch ineens de poppen aan het dansen te hebben. Krijg je onverwacht de wind van voren omdat je ‘het van te voren had moeten zeggen’. Wordt je verweten dat je eigenlijk iedereen had moeten waarschuwen. Of beter nog: heel ergens anders je heil had moeten zoeken. Ergens waar ze in jouw ziekte zijn gespecialiseerd. Eigenlijk had je met je hiv-tengels nooit aan die goed verteerbare ‘ver van mijn bed show’ mogen komen. Hiv is voor geile homo’s. Of anders iets van exotische, vooral verre oorden. Zo was het, zo is het, en zo moet het blijven. Want ‘ver van mijn bed’ is en blijft toch nog het meest fascineren van allemaal.
A tale of courage and dignity: http://www.youtube.com/watch?v=XsgNra6sWlw. Inspirerende trailer, release naar verluidt ergens in 2010.
door Reina Bossenbroek
Ik kan me niet herinneren dat ik me zo beroerd gevoeld heb van fysieke pijn.
Ja, een bevalling, dat doet ook errug pijn, maar dit, zo onverwacht, en dat je er ook niets voor terugkrijgt Ik had me naar de wc weten te bewegen, maar toen ik probeerde daarvan op te staan -zwetend, helemaal grauw en naar, me proberend vast te grijpen aan alles-, barstte ik in huilen uit. Mijn dochter schrok zich rot en maakte zich uit de voeten met haar handen op de oren, zich half dood geschrokken. Ze had me nog net even lief met haar warme handjes over mijn rug gewreven. “Ik masseer je wel, mam”.
Misschien voel ik me niet alleen zo beroerd van de fysieke pijn, maar is de ratrace die de oorzaak is van deze fysieke ineenstorting ook wel datgene wat mij misselijk maakt en me het zweet doet uitbreken. Ik ben zo druk bezig te voldoen aan mijn eigen moordende schema van hoge eisen en pleasen, dat ik daardoor toch weer met open ogen in mijn eigen val trap. Het lullige is dat ik er zo serieus mee aan het werk ben ook. Bij de psycholoog en op creatieve therapie kijken of we dit addertje onder het gras kunnen vermorzelen. Dat hoop ik althans. Daar zal mijn psycholoog vast anders over denken. Dóór de pijn heen, dan valt het achteraf allemaal erg mee. Ja ja….
Dit schreef ik twee weken geleden. Zolang hield ik het uit op een stoel. Ondertussen heb ik geleerd dat je boodschappen ook hier kunt laten bezorgen. Heel handig. En we hebben het kinderpartijtje van mijn dochter achter de rug. Alles in huis en eenvoudig, stapje voor stapje georganiseerd en uitgevoerd, en ook heel leuk. En ik ben weer aan het werk gegaan, eerst 50%, toen een dagje extra vrij en nu weer volledig. Maar ja, ik heb een halve baan, dus eigenlijk ben ik nu volledig half aan het werk. Zoals ik momenteel het gevoel heb dat ik alles maar half doe. 
Raar is dat om te beseffen en ik word er naar van. Ik vond namelijk dat ik het wel heel goed deed toen met die rugpijn. Ik was razend trots op mijn acceptatie van de fysieke beperking van spit. Dat ik die vele boodschappen had laten bezorgen voor weinig geld, dat was fijn! En dat ik in staat was een superleuk partijtje te organiseren en het in eigen beheer te volbrengen, dat vond ik ook helemaal goed! Van dit signaal van mijn lichaam was DE les voor mij: een plan maken dat past bij je beperkingen en dan het plan uitvoeren zonder ervan af te wijken.
Maar nu heb ik dat gevoel van een plank zijn weer. Niet zozeer in mijn rug, maar een algehele mentale en fysieke stijfheid. En dat voelt niet lekker. Ik herinner me die harde les van twee weken geleden: planmatig werken. En nu sta ik ervoor: dat plan maken. Ik denk erover na en ik voel me beroerder worden. Steeds stijver en opgeslotener in mijzelf, in mijn wereld. Wat zijn mijn beperkingen eigenlijk? Anders dan degene die ik mijzelf opleg? Of is mijn plan voor het plan te groot? Ik draai mezelf steeds vaster in mijn verstijfde spieren.
What’s new? Ik neig ertoe mijn grenzen te passeren. Niet omdat ik daar plezier in heb. Meestal gebeurt het omdat ik ze niet op tijd voel of omdat ik mijn gevoel ondergeschikt maak aan dat van anderen. Ik kan geen nee kan zeggen, ik wil mensen niet teleurstellen of belasten. Dat het belangrijk is om het gewoon wél te doen, blijkt wel weer eens: ik zit weer helemaal vast! Nou ja, ik herken het tenminste als iets van mezelf dit keer. Het ligt niet aan de omstandigheden. Dat heb ik dan al wel weer geleerd, bij die psycholoog.
Morgenvroeg mag ik weer een uurtje met haar praten. En dan ga ik daarna vast opgelucht dat plan maken. Toch?
Behandel mense so asof hulle is wat hulle behoort te wees, en dan help jy hulle om te word waartoe hulle in staat is.
Yoell (‘you will’) is de merknaam van een unieke sieradenlijn, die door hiv-positieve vrouwen in Zuid-Afrika eigenhandig wordt gemaakt. Vrouwen met hiv worden in dit deel van de wereld maar al te vaak verstoten uit hun familie en leefgemeenschap. Door het vervaardigen van Yoell sieraden verdienen deze sisters genoeg om zichzelf en hun gezinnen te kunnen onderhouden. Door met hiv ‘gewoon’ door te leven, te werken, kinderen op te voeden en gezonde kinderen ter wereld te brengen, zijn zij in de township bovendien hét voorbeeld van waarachtig women empowerment.
“When purchasing this beautiful piece of jewelry, made by HIV infected women in my country, you support the ‘mother and child first’ program of MKI in their endeavor to prevent the transmission of HIV (and with it AIDS) from mother to child.” - Desmond Tutu -
door Marilou de Poorter
Vanavond ga ik naar een ‘spiritueel’ ontmoetingsevenement voor singles. Een ouderwetse vrijgezellenavond dus, maar dan in een trendy yin-yang jasje. Om verder veldonderzoek te doen. Want ik wil nu toch wel eens weten hoe hetero’s zónder hiv ermee omgaan ongewild alleenstaand te zijn. En eerlijk is eerlijk, ook omdat de workshop ‘Weet wat je date’ mij meteen had aangesproken. Want daarmee ga ik nogal eens de mist in. Kennelijk heb ik een inschattingsvermogen van niks. Denk ik een vent te hebben ontmoet die precies bij mij past, blijk ik het weer niet goed te hebben aangevoeld. En dat begint me ondertussen aardig op te breken. Maar vanavond, zo beloofde de flyer, zal ik omringd zijn door ‘gelijkgestemden’.
Een jaar of wat geleden had dat woord voor mij vooral ‘goed geïnformeerd over hiv’ betekend. Nog langer terug, had een gelijkgestemde zelfs net als ik hiv-positief moeten zijn. Maar inmiddels is ook voor mij gelijkgestemdheid veel eerder te zoeken in een overeenkomstige levenshouding, dan in zoiets als leeftijd, laatst genoten opleiding, of een succesvol onderdrukte hiv-infectie. Eigenlijk ben ik vanavond dus best op mijn plaats daar. Zou je denken. Ware het niet dat ik momenteel niet zozeer onvrijwillig vrijgezel ben omdat ik geen vriendje kan vinden, maar omdat de man die ik nog steeds leuk vind, niet meer met mij wil.
De laatste tijd heb ik gemerkt dat ik deze relatiefrustratie kennelijk ook uitstraal. Dat ik, zonder te weten hoe, mannen op een afstand houd en leuke gelijkgestemde vrouwen juist aantrek. Zodat ik vaker met een vrouw in gesprek raak en met mannen zowat niet meer. Die vanzelfsprekende solidariteit van vrouwen onder elkaar bevalt me wel. Maar of dit nou de juiste insteek is om je op een singlesnight te vertonen? Ik weet het zo net nog niet. Of zou dit onbedoelde uitstralingseffect soms juist de hele clou van zo’n avond zijn? Zijn we ongewild alleengaand, omdat we ons niet bewust zijn welke boodschap we uitzenden? 
Voorlopig moet ik eerst nog maar eens zien of ik ook daadwerkelijk binnenkom. Want als ‘dame’ ben ik tot nader orde op een wachtlijst gezet. Dat ik niet echt kan zitten met een tekort aan – gelijkgestemde – heren zal ik vanavond aan de deur maar niet als argument aanvoeren om toch naar binnen te mogen. Dan val ik natuurlijk meteen door de mand als andersgestemde. En dan is mijn hele hiv nog niet eens aan de orde geweest.
Nee, in dat geval kan ik beter weer op de fiets stappen en doorrijden naar het centrum. Kijken of de vrouw die ik laatst aanmoedigde om vooral wél op die ene wel héél erg leuke man – waarvan ze niet zeker had geweten of hij eigenlijk wel vrij was – af te stappen, soms in haar stamcafeetje te vinden is. Dan kunnen we nog wat doorbomen. Elkaar vertellen dat een afwijzing veel minder lang pijn doet, dan spijt om de kans die je uit angst voor afwijzing hebt laten liggen. Dat we het waard zijn. Dat we het onszelf moet gunnen. Want van een blauwtje lopen, een modderfiguur slaan, of zelfs grof worden bejegend, hoef je maar eventjes verdriet te hebben. Die hele ‘miskleun’ is – bij voorkeur met vriendinnen, humor, en eventueel een goed glas wijn – wel weer weg te relativeren. Daarvoor hoef je niet eerst een yin-yang-workshop te hebben gevolgd. Dat is gewoon een kwestie van midden in het leven durven staan.
