Bijsluiter medicijn doet het ergste vrezen
09.03.02
Bron: Het Parool
Auteur: Hans van Maanen
De Europese voor bijsluiters van medicijnen, waarin mogelijke bijwerkingen worden gegeven in termen van 'zeer zeldzaam' tot 'zeer gebruikelijk', leidt ertoe dat mensen de gevaren van de middelen schromelijk overschatten. Beter zou het zijn de risico's op bijwerkingen gewoon in cijfers te geven, of in een grafiek. Dit schrijft de Britse hoogleraar psychologie Dianne Berry en collega's deze week in het artsenblad The Lancet. ''De beschrijvingen in woorden leiden tot grove overschattingen van de risico's.
Als mensen niet in staat zijn het risico op bijwerkingen te schatten, kunnen ze niet geacht worden een afgewogen beslissing over medicijngebruik te nemen.'' Elk medicijn heeft bijwerkingen. Sommige zijn ernstig, sommige onbelangrijk, sommige komen vaak voor en andere slechts heel zelden. Volgens Europese richtlijnen moeten die bijwerkingen allemaal op de bijsluiter staan - plus de kans dat ze optreden. De aanbeveling is om die kansen in vijf categorieën te verdelen, van 'zeer zeldzaam' tot 'zeer algemeen'. Dan hoeven patiënten niet te worden lastiggevallen met cijfertjes, en krijgen ze toch een indruk van de kansen op bijwerkingen.
Maar bedoelen de Europese regelgevers met 'zeer algemeen' hetzelfde als Europese patiënten? Wat moeten wij verstaan onder 'zeer algemeen'? Uit het onderzoek van Berry blijkt dat de verschillen zeer groot zijn. Zij deed een aantal verschillende proeven, onder studenten en onder willekeurige voorbijgangers. Al snel bleek dat iedereen kansen heel anders interpreteert dan de Europese Unie - terwijl de Unie met 'algemeen' bedoelt dat hooguit 10 procent van de patiënten last van de bijwerking zou krijgen, denken gewone mensen eerder aan zowat de helft. Als mensen een medicijn voorgelegd krijgen met een 'zeldzame' bijwerking, zo bleek uit een ander experiment, denken ze aan een kans van 21 procent. Als de kans in getallen werd gegeven, in dit geval 0,02 procent, komen ze gemiddeld uit op een kans van 7 procent (waarom mensen ook dan nog de kans sterk overschatten, weten de auteurs ook niet). Door de hoge schattingen zijn mensen ook minder geneigd het medicijn te gebruiken, en het te blijven slikken, aldus de onderzoekers.
Een soortgelijk experiment in 1994 in Nederland uitgevoerd, leverde al eens vergelijkbare resultaten. Daarbij bleek ook dat het aantal bijwerkingen verminderde als de termen gematigder werden gevonden.
Contact
Afdeling Haaglanden - Leiden e.o.
Herengracht 3A
2511 EG Den Haag
06 - 178 11 234
hvn-haaglanden@hivnet.org