P Woordenlijst
- Gegevens
- 20 juni 2012
- door Kees Rümke
O P Q R S T U V W X Y Z 0-9
p24 (antigeen)
Een eiwit van de kern (het binnenste) van hiv.
p24 antigeen zie bij: antigeen.
palliatief
Een behandeling die niet gericht is op genezing, maar op het verzachten van de klachten is palliatief. Vaak wordt hier pijnbestrijding onder verstaan. Tegenstanders van euthanasie willen palliatieve behandeling wel eens als alternatief voor euthanasie voorstellen. Ten onrechte, want in de ene situatie kan palliatieve zorg de beste oplossing zijn en in de andere situatie euthanasie.
pancreatitis
Alvleesklierontsteking.
paresthesie
Prikkelend, brandend of pijnlijk gevoel. Paresthesie is vaak het eerste symptoom van polyneuropathie (perifere neuropathie) maar het kan ook een minder ernstige bijwerking van medicijnen zijn die niet naar verloop van tijd ernstiger wordt.
Circumorale paresthesie is paresthesie rondom de mond.
pathogenese
De wijze waarop een ziekteverwekker ziekte veroorzaakt.
PCP
Pneumocystis Pneumonie. Longontsteking veroorzaakt door Pneumocystis jiroveci (vroeger bekend als P. carinii). PCP was een van de belangrijkste opportunistische infecties bij hiv-positieven die minder dan 200 CD4-cellen hebben.
PCR
Polymerase Chain Reaction. Een bepaalde methode waarmee o.a. de viral load bepaald kan worden. Een PCR-bepaling is dus een viral load bepaling.
pediatrie, pediatrisch
Kindergeneeskunde, kindergeneeskundig.
Pelvic Inflammatory Disease
Zie: PID
-penie
Het achtervoegsel -penie betekent meestal een tekort aan bepaalde cellen. Leukopenie is dus een tekort aan leukocyten = witte bloedcellen.
PEP
Post Exposure Profylaxis, behandeling met combinatietherapie die onmiddellijk (zo snel als mogelijk, het liefst binnen twee uur, zeker binnen 72 uur) gestart moet worden na een mogelijk contact met hiv, bij een ongeluk met een spuit of condoom. Doel van PEP is om hiv-infectie te voorkomen.
PEP werd toegepast als de mogelijke hiv-overdracht tijdens het werk (met uitzondering van sekswerk) plaatsvond. Tegenwoordig wordt PEP in Nederland ook voorgeschreven bij accidenten buiten werkverband, bijvoorbeeld na het afglijden van een condoom bij een stel waarvan de ene partner hiv-positief is en de andere niet.
Zie ook de volgende pagina.
per os (PO)
Dokter doet moeilijk: per os = toediening via de mond. Zoals met pillen.
perifere neuropathie
Zie: neuropathie.
perinataal
Rond (voor, tijdens en na) de bevalling.
Perinatale transmissie van hiv: overdracht van hiv van moeder op kind rond de bevalling.
PI
Protease Inhibitor = proteaseremmer
PID
Pelvic inflammatory disease = ontsteking in het (vrouwlijke) bekken met name aan de eileiders. Komt vaker voor bij hiv-positieven. PID levert niet de diagnose aids op, maar er is wel een aanwijzing voor een symptomatische hiv-infectie. Er zijn meerdere veroorzakers waaronder infecties met candida, chlamidia of mycoplasma.
placebo
Fopmedicijn, dat lijkt op een werkzaam middel, maar slechts bestaat uit niet werkzame bestanddelen.
placebo-effect
Het effect dat iemand zich beter gaat voelen, na het gebruik van een placebo.
placebo-gecontroleerd
Dubbelblinde trials zijn placebo-gecontroleerd. Een deelnemer in de ene arm van een studie krijgt ook placebo('s) van de werkzame middelen die in de andere arm van de studie worden onderzocht, maar welke hij niet krijgt.
PML
Progressieve Multifocale Leukencefalopatie, een opportunistische infectie in de hersenen, die leidt tot geheugenverlies, problemen met het coördineren van de motoriek en krachtsverlies. PML kan dodelijk zijn. Behandeling van PML is slecht mogelijk. Combinatietherapie tegen hiv-infectie, waardoor het immuunsysteem zich herstelt, is de beste behandeling.
PO
Per Os = via de mond (in te nemen). Pillen dus.
polyneuropathie
Zie: neuropathie.
post nataal, post partum
Na de geboorte, na de bevalling.
post marketing-studie
Zie bij: fase I, II, III, IV.
preklinisch
Letterlijk: voor de kliniek. Preklinisch onderzoek naar een middel is het onderzoek dat eerst gedaan moet worden voordat er onderzoek bij mensen (klinisch onderzoek) gedaan kan worden. Dus: reageerbuisonderzoek en dieronderzoek.
PREP
Pre Exposure Prophylaxis. Het gebruik van hiv-remmers om hiv-infectie te voorkomen. De effectiviteit van PREP wordt momenteel onderzocht. Verschil met PEP: bij PEP worden hiv-remmers gebruikt nadat men mogelijk in contact met hiv is gekomen; bij PREP is dat er voor en er na.
prevalentie
Hoe vaak een bepaalde ziekte voorkomt onder de bevolking(sgroep). Incidentie: hoe vaak mensen uit de bevolking(sgroep) gedurende een bepaalde tijd.
Hiv-prevalentie van 1% wil zeggen dat 1% van een bepaalde groep hiv-positief is. Een hiv-incidentie van 1% per jaar wil zeggen dat van een bepaalde groep elk jaar 1% wordt geïnfecteerd met hiv.
preventief vaccin
Zie: vaccin.
Preveon
De hiv-remmer adefovir. Onderzoek naar adefovir als hiv-remmer is eind 1999 gestaakt. Zie: hiv-remmers die het niet haalden.
Prezista
De hiv-remmer (proteaseremmer) darunavir. Zie factsheet.
primaire hiv-infectie = primo-infectie = acute infectie
Hiv-infectie leidt meestal pas na een aantal jaren tot ziekteverschijnselen. Soms krijgen mensen die net geïnfecteerd hebben last van griepachtige ziekteverschijnselen, zoals koorts, opgezette lymfeklieren, keelpijn en huiduitslag.
De afweer heeft tijdens de primaire infectie nog niet geleerd hoe het hiv moet aanpakken. Het gevolg is dat de viral load sterk stijgt en het aantal CD4-cellen daalt. Als de afweer geleerd heeft hiv aan te pakken dan daalt de viral load weer, en stijgt het aantal CD4-cellen. Iets later krijgt iemand ook antistoffen tegen hiv, dus de hiv-test geeft dan een hiv-positieve uitslag.
Tijdens de primaire hiv-infectie wordt enorm veel hiv aangemaakt wat ook een enorme aanslag is voor de afweer. Starten met behandeling tijdens de primaire hiv-infectie zou deze aanslag op de afweer kunnen voorkomen. Wat iemand daarmee opschiet wordt momenteel onderzocht.
Behandeling tijdens primaire hiv-infectie is geen PEP. PEP is behandeling na (mogelijke) aanraking met hiv, waardoor infectie mogelijk kan worden voorkomen. Behandeling bij primaire infectie kan de infectie niet voorkomen, maar het beloop van de infectie mogelijk veranderen.
Een ander woord voor primaire hiv-infectie is acute hiv-infectie.
primaire profylaxe
Zie: profylaxe.
prodrug
Medicijn dat pas in het lichaam wordt omgezet in de werkende stof. Prodrugs worden vaak toegepast wanneer het middel zelf slecht wordt opgenomen in het lichaam, terwijl de prodrug wel goed wordt opgenomen. Een andere reden voor toepassing van prodrugs is het voorkomen van (nog meer) bijwerkingen. Een voorbeeld hiervan zijn nucleoside analogen, die om werkzaam te worden nog een aantal fosfaatgroepen nodig hebben..
Progressieve Multifocale Leukencefalopatie
PML
profylaxe
Behandeling om het uitbreken van een ziekte te voorkomen.
Behandeling ter voorkoming van de ziekte (voordat die optreedt) wordt ook wel primaire profylaxe genoemd. Bij profylaxe wordt doorgaans een mindere hoeveelheid medicijnen gebruikt dan bij behandeling.
Behandeling om de terugkeer van een ziekte te voorkomen wordt ook wel secundaire profylaxe genoemd.
Zie ook: onderhoudsbehandeling bij inductietherapie.
prospectief
Vooruitblikkend. Omgekeerde van retrospectief. Zie verder bij: retrospectief.
protease, proteaseremmer
Protease is een enzym van het hiv-virus. Bij vermenigvuldiging van hiv wordt eerst een grote sliert eiwit aangemaakt die door de protease in stukjes wordt geknipt. Het nieuwe virus wordt uit deze stukjes opgebouwd.
Proteaseremmers verhinderen dit knipproces. Daardoor wordt de aanmaak van nieuw virus dat weer nieuwe cellen kan infecteren geremd.
provirus
Erfelijk materiaal van hiv, namelijk hiv-DNA ingebouwd in het DNA van een menselijke cel.
pulmonair
In de longen.
puntmatatie
Zie: resistentiebepaling.
Contact
Professionals kunnen met vragen en voor ondersteuning terecht via e-mail:
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.